Trong bối cảnh tình hình kinh tế trong nước và quốc tế tiếp tục có nhiều yếu tố bất định, Đảng Cộng sản Việt Nam và Chính phủ đã ban hành một loạt chính sách mang tính đột phá nhằm phát triển kinh tế tư nhân trở thành một động lực quan trọng của nền kinh tế quốc dân. Trọng tâm của sự chuyển đổi chính sách lần này có thể được khái quát ở 03 điểm sau.

• Xác định lại vai trò của kinh tế tư nhân: Khẳng định rõ vai trò trung tâm của kinh tế tư nhân trong tăng trưởng kinh tế, đổi mới sáng tạo và tạo việc làm.
• Xóa bỏ rào cản thể chế: Tháo gỡ các điểm nghẽn về thể chế, giảm chi phí tuân thủ pháp luật và rủi ro pháp lý cho doanh nghiệp.
• Thiết lập cơ chế ưu đãi mang tính đột phá: Xây dựng các cơ chế ưu đãi chưa từng có trong các lĩnh vực thuế, tài chính, đất đai, đầu tư và đổi mới sáng tạo.

Đặc biệt, hệ thống chính sách mới được thể hiện qua Nghị quyết số 68-NQ/TW, Nghị quyết số 198/2025/QH15 và Nghị định số 20/2026/NĐ-CP đã hình thành một khuôn khổ pháp lý tương đối toàn diện. Điều này cho thấy sự chuyển đổi lớn trong tư duy của Nhà nước, từ tư duy lấy “quản lý” làm trung tâm sang tư duy hướng tới “kiến tạo, hỗ trợ và đồng hành” cùng doanh nghiệp tư nhân. 

Chính phủ Việt Nam đã bước vào giai đoạn cải cách căn bản các thủ tục hành chính vốn là rào cản đối với doanh nghiệp tư nhân, nhằm bảo đảm thực chất “quyền tự do kinh doanh”.

Cơ sở pháp lý

• Nghị quyết số 198/2025/QH15: Điều 4, Điều 5
• Nghị định số 20/2026/NĐ-CP: Chương II

Nội dung chính

Xác lập nguyên tắc: Thực hiện triệt để nguyên tắc “doanh nghiệp có quyền thực hiện mọi hoạt động mà pháp luật không cấm”, bảo đảm quyền tự do kinh doanh, quyền sở hữu tài sản và quyền tiếp cận bình đẳng với các nguồn lực. 

Cam kết “cắt giảm 30%” thủ tục hành chính:

1. Rút ngắn tối thiểu 30% thời gian xử lý thủ tục hành chính.

2. Cắt giảm tối thiểu 30% chi phí tuân thủ pháp luật.

3. Bãi bỏ tối thiểu 30% điều kiện đầu tư, kinh doanh, bao gồm các loại giấy phép con.

Không giấy tờ thông qua số hóa:

1. Thông qua việc sử dụng cơ sở dữ liệu quốc gia, bao gồm dữ liệu đăng ký doanh nghiệp, doanh nghiệp không phải nộp lại các tài liệu trùng lặp.

2. Ví dụ: thông tin về Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp (ERC) sẽ được tra cứu trên hệ thống, do đó không cần nộp bản gốc theo Nghị quyết số 66.7/2025/NQ-CP. 

Nới lỏng ngành, nghề kinh doanh có điều kiện: Cắt giảm tổng cộng 38 ngành, nghề kinh doanh có điều kiện. Trong các lĩnh vực trọng yếu như tài chính, kế toán, thương mại, công nghệ thông tin, xây dựng, vận tải, cơ chế cấp phép sẽ được bãi bỏ hoặc nới lỏng.

Chuyển đổi phương thức quản lý từ tiền kiểm sang hậu kiểm: Chuyển từ cơ chế “cấp phép trước” sang cơ chế “công bố điều kiện và kiểm tra sau”, qua đó đẩy nhanh tốc độ gia nhập thị trường.

Thúc đẩy cạnh tranh thị trường công bằng: Chính thức cho phép doanh nghiệp tư nhân có năng lực tham gia vào các chương trình đầu tư công và dự án trọng điểm quốc gia, vốn trên thực tế trước đây thường chỉ giới hạn cho doanh nghiệp nhà nước hoặc các tập đoàn lớn.

Nâng cao hiệu quả thủ tục pháp lý:

1. Cung cấp dịch vụ công không bị giới hạn bởi địa giới hành chính.

2. Mở rộng phạm vi áp dụng thủ tục rút gọn trong thủ tục phá sản.

Cơ sở pháp lý

• Nghị quyết số 198/2025/QH15: Điều 9, Điều 10
• Nghị định số 20/2026/NĐ-CP: Chương III

Nội dung chính

Ưu đãi thuế thu nhập doanh nghiệp (CIT):

1. Doanh nghiệp nhỏ và vừa mới thành lập nói chung: được miễn thuế thu nhập doanh nghiệp trong 03 năm kể từ khi thành lập.

2. Startup, quỹ đầu tư mạo hiểm và doanh nghiệp đổi mới sáng tạo: được miễn thuế thu nhập doanh nghiệp trong 02 năm, sau đó được giảm 50% thuế suất trong 04 năm tiếp theo.

Miễn thuế thu nhập từ chuyển nhượng vốn: Nhằm thúc đẩy đầu tư vào doanh nghiệp đổi mới sáng tạo, thu nhập phát sinh từ việc chuyển nhượng phần vốn góp hoặc cổ phần tại các doanh nghiệp này sẽ được miễn thuế. Cơ chế này hỗ trợ mạnh mẽ cho dòng vốn đầu tư mạo hiểm.

Ưu đãi thuế thu nhập cá nhân (PIT) đối với nhân lực trình độ cao và chuyên gia: Chuyên gia, nhà khoa học làm việc tại startup, trung tâm R&D hoặc tổ chức hỗ trợ đổi mới sáng tạo được miễn thuế thu nhập cá nhân trong 02 năm và được giảm 50% trong 04 năm tiếp theo. 

Hỗ trợ lãi suất cho tài chính xanh và đầu tư ESG: Doanh nghiệp tư nhân và hộ kinh doanh triển khai dự án xanh, kinh tế tuần hoàn hoặc áp dụng tiêu chuẩn ESG (môi trường, xã hội và quản trị) được hỗ trợ lãi suất vay 2%/năm.

Đối với vấn đề bảo đảm quỹ đất, vốn từ lâu là “điểm nghẽn” lớn nhất đối với doanh nghiệp tư nhân, Chính phủ đã đưa ra các biện pháp hỗ trợ căn bản, trọng tâm là nghĩa vụ bố trí quỹ đất và hỗ trợ tiền thuê.

Cơ sở pháp lý

• Nghị quyết số 198/2025/QH15: Điều 7, Điều 8
• Nghị định số 20/2026/NĐ-CP: Chương II

Nội dung chính

Bắt buộc bảo đảm quỹ đất trong khu công nghiệp:

1. Đối với khu công nghiệp (IP) và cụm công nghiệp (IC) được thành lập mới từ ngày 17/5/2025 trở đi, Ủy ban nhân dân cấp tỉnh có nghĩa vụ bảo đảm quỹ đất bình quân 20 ha cho mỗi khu. 

2. Ưu tiên phân bổ 5% tổng diện tích khu công nghiệp trong tỉnh để cho doanh nghiệp công nghệ cao, doanh nghiệp nhỏ và vừa (SME), startup thuê hoặc thuê lại

Cơ chế hỗ trợ tiền thuê mạnh mẽ: Doanh nghiệp tư nhân công nghệ cao, SME và startup được giảm tối thiểu 30% tiền thuê lại đất trong 05 năm đầu kể từ khi vào khu. Phần giảm này sẽ do Nhà nước hoàn trả cho chủ đầu tư phát triển hạ tầng.

Đầu tư ngân sách công vào hạ tầng: Cho phép sử dụng ngân sách địa phương để trực tiếp thực hiện thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ tái định cư, cũng như xây dựng hạ tầng thiết yếu như điện, cấp thoát nước, viễn thông cho khu công nghiệp và vườn ươm công nghệ. 

Điểm đáng chú ý: các tài sản hình thành từ hỗ trợ công này không bị áp dụng các hạn chế của pháp luật về quản lý tài sản công, do đó có thể được vận hành linh hoạt hơn.

• Khai thác hiệu quả tài sản công: Ưu tiên cho SME, doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ và doanh nghiệp đổi mới sáng tạo thuê đất, nhà xưởng thuộc sở hữu công chưa sử dụng hoặc sử dụng chưa hiệu quả.
• Số hóa và nâng cao hiệu quả thủ tục hành chính: Cung cấp đầy đủ dịch vụ công trực tuyến đối với các thủ tục liên quan đến đất đai, qua đó giảm mạnh thời gian xử lý và chi phí tuân thủ.

Chính phủ Việt Nam đã đưa ra các biện pháp hỗ trợ toàn diện nhằm thúc đẩy doanh nghiệp tư nhân không chỉ dừng lại ở vai trò là chủ thể kinh doanh trong nước, mà còn phát triển thành các tập đoàn kinh tế ở quy mô khu vực và toàn cầu.

Cơ sở pháp lý

• Nghị quyết số 198/2025/QH15: Điều 12, Điều 14
• Nghị định số 20/2026/NĐ-CP: Chương IV

Nội dung chính

Hỗ trợ nghiên cứu phát triển (R&D) và chuyển đổi số: Trực tiếp hỗ trợ hoạt động R&D, thúc đẩy chuyển đổi số và tham gia vào chuỗi giá trị toàn cầu (GVC) của doanh nghiệp tư nhân. 

Liên kết hệ sinh thái startup và chuỗi cung ứng:

1. Tăng cường kết nối giữa doanh nghiệp nhỏ và vừa (SME) với doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (FDI) và các tập đoàn quốc tế, thúc đẩy việc tham gia vào chuỗi cung ứng.

2. Tăng cường vai trò “cầu nối” với quỹ đầu tư, hệ sinh thái đổi mới sáng tạo và các tổ chức hỗ trợ.

Triển khai chương trình “Go Global”:

1. Hỗ trợ pháp lý quốc tế: hỗ trợ tư vấn pháp lý xuyên biên giới, giải quyết tranh chấp quốc tế, đăng ký nhãn hiệu tại thị trường nước ngoài và bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ. 

2. Huy động vốn toàn cầu: hỗ trợ tư vấn IPO ở nước ngoài, kết nối với quỹ đầu tư quốc tế và tiếp cận các nền tảng gọi vốn cộng đồng ở nước ngoài. 

3. Xây dựng thương hiệu toàn cầu: hỗ trợ nghiên cứu thị trường nước ngoài, định vị thương hiệu và triển khai các chiến dịch marketing số quốc tế. 

4. Xây dựng mạng lưới phân phối quốc tế: tăng cường kết nối với bộ phận thương mại của Đại sứ quán Việt Nam ở nước ngoài, hiệp hội ngành nghề, nền tảng thương mại điện tử xuyên biên giới và các hội chợ chuyên ngành. 

【Tóm tắt】Danh sách các chính sách chủ yếu nhằm phát triển kinh tế tư nhân

【So sánh】Sự thay đổi trong chính sách kinh tế tư nhân tại Việt Nam: Cơ chế cũ và cơ chế mới

① Tác động tích cực, tức các kết quả được kỳ vọng

Gói chính sách lần này không chỉ dừng lại ở việc thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, mà còn có tiềm năng hiện đại hóa chính cấu trúc kinh tế của Việt Nam.

·       Đóng góp cho kinh tế vĩ mô: Góp phần trực tiếp vào việc thúc đẩy tăng trưởng GDP, nâng cao cả số lượng và chất lượng của doanh nghiệp tư nhân, tạo việc làm và tăng thu ngân sách nhà nước. Tầm nhìn trung và dài hạn:

• Đến năm 2030: nhanh chóng mở rộng số lượng doanh nghiệp tư nhân và hướng tới tham gia sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu (GVC).
• Đến năm 2045: xây dựng khu vực kinh tế tư nhân mạnh mẽ, có tính đổi mới và năng động ở tầm quốc tế.

Cải thiện căn bản môi trường kinh doanh:

1. Việc cắt giảm thủ tục hành chính và điều kiện kinh doanh sẽ khơi dậy tinh thần khởi nghiệp và sức sáng tạo của doanh nghiệp. 

2. Bảo đảm “quyền tiếp cận bình đẳng” đối với các nguồn lực kinh tế chủ yếu như vốn, đất đai, công nghệ và dữ liệu.

3. Cắt giảm chi phí và nâng cao tính minh bạch: thông qua số hóa dịch vụ hành chính và các biện pháp phòng, chống tham nhũng, xây dựng môi trường minh bạch giúp tiết kiệm đáng kể thời gian và chi phí

Hỗ trợ khởi nghiệp và thúc đẩy chính thức hóa:

1. Miễn lệ phí môn bài trong 03 năm đầu: giảm gánh nặng tài chính ban đầu cho startup và tạo điều kiện thuận lợi để gia nhập thị trường. 

2. Bãi bỏ cơ chế thuế khoán: thúc đẩy các chủ thể kinh tế phi chính thức, chẳng hạn như hộ kinh doanh cá thể, chuyển đổi sang mô hình doanh nghiệp chính thức, đồng thời bảo đảm công bằng về gánh nặng thuế. 

3. Mở cửa tham gia đầu tư công: việc doanh nghiệp tư nhân có thể tham gia vào các dự án trọng điểm quốc gia sẽ giúp tích lũy năng lực quản trị theo tiêu chuẩn quốc tế và xây dựng nền tảng để vươn ra thị trường toàn cầu. 

② Rủi ro và thách thức trong thời gian tới, tức các lưu ý thực tiễn

Mặt khác, để những thay đổi “trên giấy” của hệ thống pháp luật thực sự dẫn đến thay đổi “tại hiện trường”, vẫn còn một số thách thức cần lưu ý.

• Sự không đồng đều trong thực thi: so với chủ trương của trung ương, có rủi ro phát sinh chênh lệch về năng lực thực hiện và cách hiểu giữa các địa phương.
• Sự chồng chéo của hệ thống pháp luật: có lo ngại về việc quy định bị chồng lấn hoặc không thống nhất với các luật chuyên ngành, tức các luật điều chỉnh theo từng lĩnh vực.
• Thiếu truyền thông chính sách: nếu việc phổ biến chính sách chưa đầy đủ, doanh nghiệp có thể không kịp thời tận dụng các quy định mới và biện pháp ưu đãi mới.
• Chậm thay đổi tư duy: nhận thức của một bộ phận cán bộ về vai trò của doanh nghiệp tư nhân trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa có thể chưa theo kịp tốc độ quốc tế hóa.
• Giới hạn về năng suất: nhiều doanh nghiệp tư nhân vẫn phụ thuộc vào mô hình lao động thủ công, thâm dụng lao động, do đó việc nâng cao năng suất lao động vẫn là yêu cầu cấp thiết.

Chính sách lần này là một bước ngoặt mang tính lịch sử, nâng vị thế của khu vực tư nhân trong nền kinh tế Việt Nam từ vai trò “bổ trợ” lên vai trò “chủ lực”. Đối với các nhà đầu tư, đây không chỉ là cơ hội về lợi ích thuế, mà còn là cơ hội lớn đến từ việc tham gia các dự án công và nâng cao tính minh bạch thông qua số hóa.

Mặt khác, doanh nghiệp vẫn cần thận trọng đánh giá tình hình thực thi ở cấp địa phương và sự thống nhất với các luật chuyên ngành. Công ty Luật BETOHO (BETOHO LAWFIRM) sẽ hỗ trợ lấp đầy những “khoảng cách trong thực tiễn” này, giúp khách hàng tận dụng tối đa các chính sách mới nhất.