Khi cân nhắc ly hôn có yếu tố nước ngoài, ly hôn là một quyết định trọng đại, cần phải được đưa ra một cách bình tĩnh và thận trọng, không để cảm xúc chi phối. Tuy nhiên, trên thực tiễn, không hiếm những trường hợp đương sự quyết định ly hôn do cảm xúc nhất thời, sau đó lại đổi ý hoặc liên tục thay đổi thái độ trong quá trình thực hiện thủ tục.

Tất nhiên, những thay đổi theo hướng cải thiện quan hệ vợ chồng là điều đáng hoan nghênh. Thế nhưng, việc liên tục lặp lại vòng luẩn quẩn giữa ly hôn và hàn gắn cũng là nguyên nhân làm gia tăng đáng kể gánh nặng về cả thời gian và kinh tế. Do đó, với tư cách là luật sư, chúng tôi đặc biệt khuyến nghị các điểm sau:

1.1. Những việc bắt buộc phải làm trước khi quyết định ly hôn

·      Chỉ đưa ra quyết định sau khi đã bình tĩnh sắp xếp và cân nhắc mọi khía cạnh, bao gồm quan hệ vợ chồng, con cái và vấn đề tài sản.

·      Cố gắng tối đa trong việc đối thoại trực tiếp với vợ/chồng để thống nhất nhận thức của cả hai bên.

✅ Trong trường hợp khó khăn, việc tận dụng sự can thiệp của bên thứ ba (như luật sư) nhằm thúc đẩy đối thoại mang tính xây dựng, đồng thời né tránh các xung đột cảm xúc cũng là một phương pháp hữu hiệu.

1.2. Tận dụng sự hỗ trợ của bên thứ ba (Luật sư, chuyên gia tư vấn v.v.)

·      Khi việc đối thoại trực tiếp gặp khó khăn, việc ủy thác cho luật sư đóng vai trò điều phối sẽ giúp các cuộc đàm phán diễn ra bình tĩnh hơn và tránh được những xung đột cảm xúc vô ích.

·      Luật sư không chỉ đưa ra lời khuyên pháp lý mà còn có thể đề xuất các lựa chọn và giải pháp mang tính thực tế.

1.3. Khi tham khảo ý kiến của gia đình, bạn bè

·    Nếu xung đột giữa vợ chồng chỉ bắt nguồn từ sự hiểu lầm hoặc những xích mích nhất thời, lời khuyên từ gia đình hoặc bạn bè đáng tin cậy có thể trở thành cơ hội để hàn gắn mối quan hệ.

·   Tuy nhiên, không nên quá đặt nặng ý kiến của bên thứ ba; điều quan trọng nhất là bạn phải tự đưa ra quyết định bằng chính ý chí và trách nhiệm của bản thân.

Khi cân nhắc ly hôn có yếu tố nước ngoài, việc lựa chọn giữa thuận tình ly hôn (hai bên cùng đồng thuận) và ly hôn đơn phương (yêu cầu từ một phía) là một điểm phán đoán vô cùng quan trọng. Chương này sẽ giải thích sự khác biệt giữa hai hình thức và những điểm cần chú ý khi đưa ra lựa chọn.

2.1. Lý do nên ưu tiên thuận tình ly hôn

Hoàn cảnh dẫn đến ly hôn tuy đa dạng, nhưng việc ly hôn với sự đồng thuận tối đa của cả hai bên (thuận tình ly hôn) là phương pháp giúp giảm thiểu tối đa gánh nặng về tinh thần và kinh tế.

·    Cả người chủ động đề nghị ly hôn lẫn người bị yêu cầu ly hôn đều cần đối mặt trực diện với vấn đề thay vì trốn tránh hiện thực, và trao đổi một cách bình tĩnh.

·      Nếu đạt được sự đồng thuận, thủ tục sẽ diễn ra nhanh chóng, suôn sẻ, đồng thời tránh được những rắc rối và chi phí phát sinh không đáng có.

✅ Việc đạt được thỏa thuận còn giúp giảm thiểu tác động tiêu cực đến con cái cũng như những tổn thương về mặt cảm xúc giữa hai bên.

2.2. Xử lý trong trường hợp khó đạt được thỏa thuận

·      Nếu đối phương không chịu hợp tác đàm phán, có thể thông qua luật sư để giải thích tình hình và thuyết phục họ.

·      Sự can thiệp của bên thứ ba (luật sư) được kỳ vọng sẽ làm dịu đi những xung đột cảm xúc và tạo ra cơ hội cho những cuộc trao đổi lý trí.

✅ Tuy nhiên, trên thực tiễn, cũng có những đối phương thậm chí phớt lờ cả liên lạc từ luật sư hoặc phản ứng một cách đầy cảm xúc.

2.3. Lựa chọn ly hôn đơn phương khi không thể đàm phán

Nếu đối phương tiếp tục từ chối đàm phán, lựa chọn cuối cùng là tiến hành ly hôn đơn phương (khởi kiện ly hôn tại Tòa án).

·      Bằng cách khởi kiện vụ án ly hôn ra Tòa án và thử tiến hành hòa giải tại Tòa (thủ tục hòa giải do Tòa án tổ chức) vào thời điểm thích hợp, bạn vẫn có cơ hội hướng tới việc hình thành thỏa thuận một lần nữa.

·      Đặc biệt, trong thủ tục hòa giải do Tòa án chủ trì, các cuộc đàm phán bình tĩnh trong khuôn khổ pháp lý sẽ dễ dàng được thực hiện hơn.

Trong ly hôn có yếu tố nước ngoài, vấn đề tài sản là một trong những nguyên nhân chính gây ra những mâu thuẫn sâu sắc giữa vợ và chồng. Đặc biệt, những bất đồng xoay quanh nơi có tài sản hay cách thức quản lý tài sản có thể ảnh hưởng lớn đến bản thân tiến trình giải quyết ly hôn.

3.1. Tác động của vấn đề tài sản đến quan hệ vợ chồng

Trên thực tiễn, có rất nhiều trường hợp sự đổ vỡ của hôn nhân có liên quan mật thiết đến vấn đề tài sản. Khi những tranh chấp liên quan đến tài sản leo thang, rủi ro thủ tục ly hôn bị kéo dài và phức tạp hóa cũng tăng lên.

3.2. Những việc cần làm đối với bên đưa ra yêu cầu chia tài sản

Bên yêu cầu chia tài sản cần tiến hành thu thập chứng cứ một cách triệt để ngay từ giai đoạn đầu.

·      Thu thập các tài liệu, chứng cứ cụ thể có thể chứng minh thời điểm tạo lập, hình thức, người đứng tên, lịch sử biến động (tăng/giảm) của tài sản v.v.

·      Chuẩn bị sẵn sàng để có thể giải thích một cách bình tĩnh và khách quan dựa trên các tài liệu căn cứ khi tiến hành đàm phán với đối phương.

3.3. Các lựa chọn khi tranh chấp tài sản trở nên gay gắt

Nếu mâu thuẫn liên quan đến vấn đề tài sản ngày càng gay gắt và có nguy cơ cản trở tiến độ của vụ án ly hôn, có thể xem xét các phương án sau:

·      Khởi kiện vụ án tranh chấp tài sản thành một vụ án độc lập, tách biệt với thủ tục ly hôn.

·      Bằng cách giải quyết vấn đề tài sản độc lập với vụ án ly hôn, việc giải quyết thủ tục ly hôn sẽ được đẩy nhanh tiến độ hơn.

✅ Việc có nên tách riêng vụ kiện chia tài sản hay không phụ thuộc vào từng trường hợp cụ thể. Điều quan trọng là phải thảo luận với luật sư để xây dựng chiến lược phù hợp.

04 - Xử lý hành vi ngoại tình của đối phương

Trong ly hôn có yếu tố nước ngoài, hành vi ngoại tình (quan hệ bất chính) của vợ/chồng là một yếu tố vô cùng nghiêm trọng được coi là lý do ly hôn. Pháp luật Việt Nam bảo vệ nghiêm ngặt nguyên tắc hôn nhân một vợ một chồng và quy định rõ trách nhiệm hình sự đối với hành vi ngoại tình.

4.1. Cấm hành vi ngoại tình theo pháp luật Việt Nam

Bộ luật Hình sự Việt Nam (Bộ luật Hình sự năm 2015, sửa đổi năm 2017) Điều 182 quy định về "Tội vi phạm chế độ một vợ, một chồng" như sau:

[Điều 182 Bộ luật Hình sự] Tội vi phạm chế độ một vợ, một chồng

Người nào có hành vi sau đây có thể bị phạt cảnh cáo, phạt cải tạo không giam giữ đến 01 năm hoặc phạt tù từ 03 tháng đến 01 năm:

·      Đang có vợ, có chồng mà kết hôn hoặc chung sống như vợ chồng với người khác.

·      Chưa có vợ, chưa có chồng mà kết hôn hoặc chung sống như vợ chồng với người mà mình biết rõ là đang có chồng, có vợ.

Ngoài ra, hành vi sẽ bị truy cứu trách nhiệm hình sự nếu thuộc một trong các trường hợp sau:

·      Làm cho quan hệ hôn nhân của một hoặc hai bên dẫn đến ly hôn (Điểm a Khoản 1).

·      Đã bị xử phạt vi phạm hành chính về hành vi này mà còn vi phạm (Điểm b Khoản 1).

✅ Yếu tố "làm cho quan hệ hôn nhân dẫn đến ly hôn" được xác lập khi có bản án, quyết định ly hôn của Tòa án đã có hiệu lực pháp luật.

4.2. Về quyền yêu cầu giải quyết ly hôn (Theo quy định của Bộ luật Dân sự)

Luật Hôn nhân và Gia đình năm 2014, Điều 51 quy định về người có quyền yêu cầu giải quyết ly hôn:

·      Vợ, chồng hoặc cả hai người có quyền yêu cầu Tòa án giải quyết ly hôn.

·      Cha, mẹ, người thân thích khác có quyền yêu cầu Tòa án giải quyết ly hôn khi một bên vợ, chồng do bị bệnh tâm thần hoặc là nạn nhân của bạo lực gia đình.

·      Chồng không có quyền yêu cầu ly hôn trong trường hợp vợ đang có thai, sinh con hoặc đang nuôi con dưới 12 tháng tuổi.

4.3. Cách xử lý khi đối mặt với hành vi ngoại tình

Khi cân nhắc ly hôn do hành vi ngoại tình của vợ/chồng, việc sử dụng các căn cứ pháp lý để giải thích cho đối phương về tính trái pháp luật và mức độ nghiêm trọng của hành vi đó là một biện pháp hữu hiệu.

·      Làm cho đối phương nhận thức được rằng họ có thể phải chịu trách nhiệm hình sự (Điều 182 Bộ luật Hình sự).

·      Thu thập chứng cứ khi cần thiết để chuẩn bị cho thủ tục ly hôn.

·      Xử lý vấn đề một cách bình tĩnh và có chiến lược, không để xảy ra xung đột cảm xúc.

✅ Đặc biệt trong ly hôn có yếu tố nước ngoài, do nhiều trường hợp đối phương đang cư trú ở nước ngoài, việc nhận được sự tư vấn và hỗ trợ thận trọng từ luật sư từ trước là điều vô cùng quan trọng.

Trong thực tiễn giải quyết ly hôn có yếu tố nước ngoài, thủ tục ly hôn vắng mặt (đương sự không có mặt trong quá trình giải quyết tại Tòa án) thường xuyên xảy ra, đặc biệt là khi một hoặc cả hai bên đang cư trú ở nước ngoài.

5.1. Xét xử vắng mặt trong Thuận tình ly hôn

·      Trong trường hợp cả hai bên đều đồng ý thuận tình ly hôn, hai đương sự có thể làm đơn đề nghị Tòa án "xét xử vắng mặt (không tham gia phiên họp/phiên tòa)".

·      Nếu đơn đề nghị vắng mặt được chấp nhận, Tòa án sẽ tiến hành xem xét vụ việc dựa trên các tài liệu và chứng cứ đã nộp mà không cần sự có mặt của đương sự.

✅ Việc áp dụng thủ tục xét xử vắng mặt giúp giảm bớt gánh nặng cho đương sự và đẩy nhanh tiến độ giải quyết.

5.2. Điểm cần lưu ý đối với người đang cư trú ở nước ngoài Khi đương sự đang cư trú ở nước ngoài, thông thường việc Tòa án gửi thông báo hoặc tống đạt văn bản sẽ phải thông qua thủ tục tương trợ tư pháp (ủy thác tư pháp quốc tế), điều này mang lại rủi ro làm chậm trễ đáng kể tiến độ thủ tục. Để phòng tránh rủi ro này, chúng tôi khuyến nghị áp dụng biện pháp sau:

·      Cấp quyền đại diện chính thức (ủy quyền) cho Luật sư để Luật sư thay mặt thực hiện việc trao đổi, làm việc trực tiếp với Tòa án.

·      Việc Luật sư trực tiếp nhận và xử lý các văn bản tống đạt từ Tòa án sẽ giúp cắt giảm đáng kể công sức và thời gian của thủ tục tương trợ tư pháp quốc tế.

5.3. Hợp pháp hóa lãnh sự đối với giấy tờ do nước ngoài cấp

Đối với các giấy tờ dưới đây được lập, cấp tại nước ngoài, cần phải hoàn tất thủ tục hợp pháp hóa lãnh sự (chứng nhận lãnh sự) trước khi nộp cho Tòa án:

·      Bản tự khai (Bản trình bày ý kiến, Bản nhận lỗi/tự thú v.v.).

·      Giấy ủy quyền (Văn bản trao quyền đại diện cho Luật sư).

✅ Cần lưu ý rằng các giấy tờ chưa được hợp pháp hóa lãnh sự có khả năng sẽ không được Tòa án Việt Nam công nhận giá trị chứng cứ.