Giải mã cặn kẽ các điểm pháp lý cần nắm rõ khi triển khai Live Commerce (Thương mại trực tiếp) tại Việt Nam! Trong bài viết này, chúng tôi sẽ phân tích chi tiết dựa trên pháp luật Việt Nam về các vấn đề như: quy định quảng cáo, giới hạn vốn nước ngoài, đăng ký dịch vụ môi giới thương mại, xin cấp phép và tính hợp pháp của việc thu phí hoa hồng... trong trường hợp doanh nghiệp nước ngoài thực hiện livestream trên tài khoản chính thức của trung tâm thương mại (mall). Đây là một Case Study thực tiễn cực kỳ hữu ích cho việc kết hợp giữa Livestream × EC × Bán hàng xuyên biên giới!

▶ Vấn đề pháp lý 1: Live Commerce có thuộc "Dịch vụ quảng cáo" không? (Dưới góc độ kiểm soát vốn nước ngoài)

• Tại Việt Nam, theo Biểu cam kết WTO, "Dịch vụ quảng cáo" nằm trong nhóm các lĩnh vực bị hạn chế vốn đầu tư nước ngoài.
• Tuy nhiên, Luật Quảng cáo (Luật số 16/2012/QH13) đã phân loại rất rõ ràng giữa "Người quảng cáo", "Người phát hành quảng cáo" và "Người kinh doanh dịch vụ quảng cáo". Theo đó, đối tượng chịu sự điều chỉnh của quy định hạn chế vốn ngoại về cơ bản được hiểu là chỉ giới hạn ở "Người kinh doanh dịch vụ quảng cáo" (Khoản 6 Điều 2, Điều 14 Luật Quảng cáo).

✅ Kết quả phân tích:

Hoạt động Live Commerce mà Công ty XXX thực hiện không phải là tự sản xuất và phát sóng, mà chỉ dừng lại ở hành vi đăng tải các video quảng cáo do khách thuê tạo ra lên Facebook v.v. Do đó, hành vi này được đánh giá là thuộc nhóm "Người phát hành quảng cáo" theo Luật Quảng cáo, chứ không phải là Người kinh doanh dịch vụ quảng cáo.

Suy ra, hoạt động Live Commerce của Công ty XXX được nhận định là không thuộc đối tượng bị hạn chế vốn đầu tư nước ngoài.

▶ Vấn đề pháp lý 2: Giấy phép cần thiết cho Live Commerce (Đăng ký dịch vụ môi giới)

• Đối với Live Commerce, Công ty XXX sẽ đứng giữa khách thuê và người tiêu dùng, đóng vai trò làm trung gian (môi giới) cho các giao dịch mua bán hàng hóa. Do đó, việc đăng ký ngành nghề "Môi giới thương mại" là bắt buộc.
• Căn cứ Nghị định số 09/2018/NĐ-CP, nhà đầu tư nước ngoài hoàn toàn có thể đăng ký hoạt động môi giới thương mại.

✅ Thủ tục cần thiết:

1. Bổ sung mục tiêu dự án đầu tư trên Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư (IRC).

2. Đăng ký ngành nghề kinh doanh trên Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp (ERC).

3. Xin cấp Giấy phép kinh doanh (Giấy phép phân phối/bán lẻ) riêng biệt.

▶ Sau khi hoàn tất các thủ tục đăng ký này, Công ty XXX có thể triển khai hợp pháp hoạt động Live Commerce kết nối giữa khách thuê và người tiêu dùng.

▶ Vấn đề pháp lý 3: Tính hợp pháp của việc thu phí từ khách thuê (Cơ sở pháp lý)

• Trường hợp đã đăng ký ngành nghề môi giới, Công ty hoàn toàn có thể yêu cầu khách thuê thanh toán "Phí môi giới" hoặc "Phí sử dụng dịch vụ" đối với hoạt động Live Commerce.
• Ngược lại, nếu chưa thực hiện thủ tục đăng ký, việc thu phí cho hành vi cung cấp dịch vụ môi giới sẽ thiếu đi nền tảng pháp lý, dẫn đến rủi ro các khoản thu này bị cơ quan chức năng bác bỏ tính hợp lệ.

✅ Đề xuất của Luật sư:

• Nhằm đảm bảo tính linh hoạt cho mô hình kinh doanh trong tương lai cũng như lành mạnh hóa cơ cấu doanh thu, Công ty nên tiến hành đăng ký ngành nghề "Môi giới thương mại" càng sớm càng tốt.
• Trên các chứng từ hóa đơn và hợp đồng, cần định danh rõ ràng khoản tiền này là "Phí dịch vụ môi giới". Việc quy định minh bạch sẽ giúp doanh nghiệp giảm thiểu tối đa các rủi ro về mặt thuế và kế toán.