Căn cứ Nghị định số 152/2020/NĐ-CP có hiệu lực từ ngày 30 tháng 12 năm 2020 và Nghị định số 70/2023/NĐ-CP có hiệu lực từ ngày 18 tháng 9 năm 2023, sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 152/2020/NĐ-CP, doanh nghiệp tại Việt Nam sử dụng người lao động nước ngoài phải thực hiện các nghĩa vụ sau đây.

1.1. Nghĩa vụ nhằm bảo vệ người lao động trong nước

Mục đích: Bảo vệ cơ hội việc làm của người lao động Việt Nam và bảo đảm khả năng tiếp cận các vị trí yêu cầu nhân sự có trình độ chuyên môn cao.

Thời điểm bắt đầu áp dụng: Kể từ ngày 01 tháng 01 năm 2024, trước khi xem xét tuyển dụng người lao động nước ngoài, doanh nghiệp phải đăng thông báo tuyển dụng người lao động Việt Nam đối với vị trí tương ứng.

1.2. Phương thức đăng thông báo tuyển dụng

Phương tiện đăng thông báo:

o   Cổng thông tin điện tử của Cục Việc làm thuộc Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội (MOLISA)

o   Cổng thông tin điện tử của Trung tâm Dịch vụ việc làm tại địa phương do Ủy ban nhân dân cấp tỉnh, thành phố quản lý

1.3. Thời hạn đăng thông báo tuyển dụng

Thời hạn đăng thông báo:

•   Việc đăng thông báo tuyển dụng phải được thực hiện trong thời hạn 15 ngày trước ngày dự kiến nộp báo cáo giải trình nhu cầu sử dụng người lao động nước ngoài cho Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội hoặc Sở Lao động - Thương binh và Xã hội tại địa phương.

•    Thủ tục được thực hiện theo thẩm quyền của tỉnh, thành phố nơi người lao động dự kiến làm việc.

1.4. Những điểm cần lưu ý trong thực tiễn

Điều chỉnh trước kế hoạch tuyển dụng: Khi xây dựng kế hoạch sử dụng người lao động nước ngoài, doanh nghiệp cần tính đến nghĩa vụ tuyển dụng người lao động Việt Nam và quản lý tiến độ trên cơ sở bao gồm thời hạn đăng thông báo 15 ngày.

Bảo đảm tính chính xác của nội dung thông báo: Thông báo tuyển dụng phải ghi nhận chính xác và cụ thể các thông tin như tên vị trí, nội dung công việc, kỹ năng yêu cầu và điều kiện tiền lương.

Lưu giữ tài liệu chứng minh: Doanh nghiệp cần lưu giữ đầy đủ hồ sơ chứng minh việc đã đăng thông báo tuyển dụng, chẳng hạn như ảnh chụp màn hình hoặc đường dẫn của thông báo, vì có thể được yêu cầu cung cấp khi thực hiện thủ tục hành chính.

2.1. Nghĩa vụ xin cấp giấy phép lao động

Khi người lao động nước ngoài làm việc tại doanh nghiệp ở Việt Nam, bắt buộc phải có một trong các giấy tờ sau đây:

o   Giấy phép lao động (Work Permit)

o Giấy xác nhận không thuộc diện cấp giấy phép lao động (Work Permit Exemption Certificate)

Trên cơ sở đó, doanh nghiệp phải chứng minh việc sử dụng người lao động nước ngoài là hợp pháp và thực hiện việc quản lý phù hợp với quy định của pháp luật lao động.

2.2. Xử lý khi chấm dứt hợp đồng lao động

Khi hợp đồng lao động với người lao động nước ngoài chấm dứt, doanh nghiệp có nghĩa vụ thực hiện các công việc sau đây:

Thu hồi giấy phép lao động: Sau khi hợp đồng chấm dứt, doanh nghiệp phải kịp thời thu hồi giấy phép lao động từ người lao động nước ngoài.

Nộp lại giấy phép: Giấy phép lao động đã thu hồi phải được nộp lại cho cơ quan hành chính đã cấp giấy phép, là Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội hoặc cơ quan quản lý lao động tại địa phương.

3.1. Nghĩa vụ ký kết hợp đồng lao động

Căn cứ khoản 3 Điều 11 và khoản 3 Điều 18 Nghị định số 152/2020/NĐ-CP, doanh nghiệp phải thực hiện các nghĩa vụ sau đây:

o   Trường hợp người lao động nước ngoài được tuyển dụng theo hình thức hợp đồng lao động, sau khi hoàn tất việc cấp mới hoặc gia hạn giấy phép lao động, người sử dụng lao động và người lao động nước ngoài phải ký kết hợp đồng lao động bằng văn bản theo quy định của pháp luật lao động Việt Nam.

o   Hợp đồng lao động phải được ký kết trước ngày người lao động nước ngoài dự kiến bắt đầu làm việc.

3.2. Nghĩa vụ nộp hợp đồng lao động

Sau khi ký kết hợp đồng lao động, người sử dụng lao động phải nộp bản gốc hoặc bản sao có chứng thực của hợp đồng cho Sở Lao động - Thương binh và Xã hội.

4.1. Báo cáo định kỳ về tình hình sử dụng lao động

Định kỳ 06 tháng (trước ngày 05 tháng 6) và hằng năm (trước ngày 05 tháng 12), người sử dụng lao động phải báo cáo tình hình thay đổi lao động đến Sở Nội vụ thông qua Cổng Dịch vụ công Quốc gia theo Mẫu số 01/PLI Phụ lục I ban hành kèm theo Nghị định này và thông báo đến cơ quan bảo hiểm xã hội cấp huyện nơi đặt trụ sở, chi nhánh, văn phòng đại diện.

Trường hợp người sử dụng lao động không thể báo cáo tình hình thay đổi lao động thông qua Cổng Dịch vụ công Quốc gia thì gửi báo cáo bằng bản giấy theo Mẫu số 01/PLI Phụ lục I ban hành kèm theo Nghị định này đến Sở Nội vụ và thông báo đến cơ quan bảo hiểm xã hội cấp huyện nơi đặt trụ sở, chi nhánh, văn phòng đại diện.

Đối với lao động làm việc trong khu công nghiệp, khu kinh tế, người sử dụng lao động phải báo cáo tình hình thay đổi lao động đến Sở Nội vụ, cơ quan bảo hiểm xã hội cấp huyện nơi đặt trụ sở, chi nhánh, văn phòng đại diện và Ban quản lý khu công nghiệp, khu kinh tế để theo dõi.

4.2. Báo cáo khi người lao động nước ngoài làm việc tại nhiều tỉnh, thành phố

Quy định mới: Trường hợp người lao động nước ngoài được một doanh nghiệp tuyển dụng nhưng làm việc tại nhiều tỉnh, thành phố, doanh nghiệp phải thực hiện các công việc sau đây:

·      Thời hạn báo cáo: Trong thời hạn ba ngày làm việc kể từ ngày người lao động nước ngoài bắt đầu làm việc.

·    Phương thức báo cáo: Báo cáo thông qua hệ thống điện tử cho các cơ quan sau đây:

•    Bộ Nội vụ
•    Sở Nội vụ tại từng tỉnh, thành phố nơi người lao động nước ngoài làm việc.