Công ty Luật TNHH BETOHO đã hỗ trợ nhiều nhà đầu tư nước ngoài và doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài đầu tư vào Việt Nam. Chúng tôi hỗ trợ toàn diện từ việc xin áp dụng chính sách ưu đãi đầu tư, thiết kế dự án, xin cấp giấy phép, cho đến xử lý các vấn đề về thuế và pháp luật đất đai. Các luật sư Việt Nam am hiểu cả pháp luật và thực tiễn sẽ xây dựng phương án nhằm tối đa hóa hiệu quả đầu tư. Bài viết này dành cho những người quan tâm đến các từ khóa như “ưu đãi đầu tư tại Việt Nam”, “ưu đãi dành cho nhà đầu tư nước ngoài”, “ưu đãi thuế theo pháp luật Việt Nam”, “ưu đãi sử dụng đất dành cho doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài”, “chính sách hỗ trợ ngành nghề khuyến khích đầu tư”, qua đó giải thích một cách dễ hiểu về 03 chính sách ưu đãi chủ yếu mà nhà đầu tư nước ngoài có thể được hưởng và các điểm thực tiễn khi vận dụng các chính sách này.

Khi nhà đầu tư nước ngoài đầu tư vào Việt Nam, so với doanh nghiệp trong nước, họ thường phải đối mặt với các điều kiện và hạn chế khi gia nhập thị trường, dẫn đến việc trở nên thận trọng hơn. Cụ thể, trong nhiều trường hợp, nhà đầu tư nước ngoài phải đáp ứng các điều kiện nghiêm ngặt hơn so với nhà đầu tư trong nước, chẳng hạn như nghĩa vụ thành lập liên doanh với doanh nghiệp địa phương, điều kiện xin các loại giấy phép con, thủ tục xác nhận điều kiện gia nhập thị trường, v.v.

Tuy nhiên, mặt khác, trong hệ thống pháp luật Việt Nam cũng tồn tại các biện pháp và cơ chế theo đó nhà đầu tư nước ngoài được đối xử thuận lợi hơn so với nhà đầu tư trong nước. Nhà đầu tư nước ngoài thường không quan tâm nhiều đến các chính sách ưu đãi này, nhưng trên thực tế, trong một số trường hợp, chúng có thể mang lại lợi ích cho hoạt động đầu tư. Dưới đây, chúng tôi sẽ giải thích chi tiết về các quy định và cơ chế cụ thể theo đó nhà đầu tư nước ngoài được đối xử thuận lợi hơn so với nhà đầu tư trong nước.

Chế độ bảo hộ nhà đầu tư là cơ chế theo đó quốc gia tiếp nhận đầu tư, tức Chính phủ Việt Nam, bảo đảm một cách rõ ràng các điều kiện đầu tư đối với nhà đầu tư nước ngoài, đồng thời bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của nhà đầu tư. Các biện pháp bảo hộ chủ yếu bao gồm các nội dung dưới đây:

Ví dụ

• Nguyên tắc bảo vệ quyền sở hữu tài sản
• Bảo đảm tính ổn định của chính sách
• Tính minh bạch và công khai của pháp luật và chính sách
• Bảo đảm cơ chế giải quyết tranh chấp
• Bảo hộ đối với việc chuyển lợi nhuận, tài sản ra nước ngoài
• Biện pháp hỗ trợ, bảo hộ đầu tư khi phát sinh thiệt hại

※ Các chế độ bảo hộ này nhằm bảo đảm sự đối xử công bằng và không phân biệt đối xử.

Trong số đó, nội dung mà nhà đầu tư nước ngoài có thể được hưởng vị thế rõ ràng có lợi hơn so với nhà đầu tư trong nước tại Việt Nam là cơ chế bảo hộ liên quan đến giải quyết tranh chấp. Cụ thể, trong trường hợp phát sinh tranh chấp hoặc khiếu nại liên quan đến việc bảo hộ nhà đầu tư, nhà đầu tư nước ngoài có thể khởi kiện Chính phủ Việt Nam với tư cách là bên tranh chấp, căn cứ trên các hiệp định đầu tư được ký kết giữa quốc gia của nhà đầu tư và Việt Nam, tại cơ quan trọng tài quốc tế hoặc cơ quan hòa giải/trọng tài, ví dụ như Hội đồng Trọng tài Quốc tế hoặc cơ quan trọng tài quốc tế.

Ví dụ, theo “Hiệp định giữa Nhật Bản và nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam về Tự do hóa, Khuyến khích và Bảo hộ đầu tư” được ký kết ngày 14 tháng 11 năm 2003, nếu tranh chấp đầu tư không thể được giải quyết bằng thương lượng giữa các bên trong thời hạn 03 tháng, thì theo yêu cầu của nhà đầu tư nước ngoài, tranh chấp sẽ được giải quyết bằng một trong các phương thức sau:

• Hòa giải hoặc trọng tài theo Công ước Washington (Công ước ICSID)
• Trọng tài theo Quy tắc Trọng tài của Ủy ban Liên Hợp Quốc về Luật Thương mại Quốc tế (UNCITRAL)

Phán quyết trọng tài là chung thẩm và có giá trị ràng buộc pháp lý đối với cả hai bên tranh chấp. Phán quyết trọng tài này sẽ được thi hành theo pháp luật và quy định hiện hành tại lãnh thổ của quốc gia nơi phán quyết được thi hành.

Pháp luật Việt Nam ghi nhận rõ việc doanh nghiệp nước ngoài có thể cử người lao động nước ngoài sang làm việc tại Việt Nam trên cơ sở hợp đồng điều chuyển nội bộ doanh nghiệp, tức hợp đồng điều chuyển nội bộ. Theo cơ chế này, người lao động có thể xin giấy phép lao động tại Việt Nam, nhưng không cần ký kết hợp đồng lao động mới tại Việt Nam, đồng thời cũng không cần chịu sự điều chỉnh của pháp luật lao động Việt Nam. Điều kiện áp dụng cơ chế này như sau:

• Có thời gian làm việc tại doanh nghiệp điều chuyển từ 12 tháng trở lên.
• Có hợp đồng liên quan đến việc điều chuyển nội bộ doanh nghiệp.

Ngoài ra, trong trường hợp này, người lao động cũng được miễn nghĩa vụ tham gia bảo hiểm xã hội, và các quy định của pháp luật lao động Việt Nam cũng không được áp dụng.

Hơn nữa, doanh nghiệp nước ngoài cũng có thể trực tiếp tuyển dụng người lao động Việt Nam cư trú tại Việt Nam. Trường hợp người sử dụng lao động là doanh nghiệp nước ngoài không có cơ sở tại Việt Nam, doanh nghiệp có thể tuyển dụng người lao động một cách linh hoạt mà không bị ràng buộc bởi các quy định pháp luật lao động của Việt Nam.

Tại Việt Nam, đối với các hợp đồng và giao dịch có yếu tố nước ngoài, các bên được phép tự do lựa chọn luật áp dụng. Có thể lựa chọn pháp luật Việt Nam, pháp luật Nhật Bản hoặc pháp luật của nước thứ ba làm luật áp dụng.

Ngoài ra, đối với cơ quan giải quyết tranh chấp, các bên cũng có thể lựa chọn tùy ý trên cơ sở thỏa thuận. Mặt khác, trong các giao dịch trong nước, việc tự do lựa chọn luật áp dụng hoặc cơ quan giải quyết tranh chấp không được thừa nhận.

Như vậy, riêng đối với các giao dịch có yếu tố nước ngoài, các bên có lợi thế là có thể chủ động quyết định luật áp dụng và phương thức giải quyết tranh chấp.